Infografika pozwala przedstawić dane i informacje tak, aby odbiorca szybciej dostrzegł najważniejsze zależności. Nie chodzi jednak o zamianę tekstu w zestaw ikon i kolorowych wykresów. Dobra infografika przede wszystkim porządkuje informację, a dopiero później nadaje jej atrakcyjną formę.
Przy dużej liczbie danych najtrudniejsze jest zwykle nie znalezienie sposobu, aby pokazać wszystko. Trudniejsze i ważniejsze jest zdecydowanie, czego nie pokazywać. Jeśli chcemy, aby odbiorca wyłowił z informacyjnego szumu to, co najważniejsze, musimy najpierw sami ustalić hierarchię informacji.
Czym jest infografika?
Najprościej mówiąc, infografika wykorzystuje obraz, symbole, typografię, kolory, wykresy i tekst do przedstawienia danych, idei albo zależności.
Może być prostym wykresem uzupełnionym o wniosek, mapą, diagramem procesu, osią czasu albo rozbudowaną opowieścią wizualną. Nie istnieje jeden obowiązujący format.
Infografika nie jest przy tym sposobem na „upiększenie” tekstu. Jej podstawowym zadaniem jest nadanie informacjom takiej struktury, aby odbiorca łatwiej zrozumiał ich znaczenie.
Jeżeli grafika wygląda efektownie, ale wymaga dłuższego tłumaczenia niż same dane, coś poszło nie tak.
Trochę historii infografiki
Wizualne przedstawianie danych ma znacznie dłuższą historię niż internet czy współczesne narzędzia projektowe.
Jedną z ważnych postaci w rozwoju wizualizacji danych był szkocki ekonomista William Playfair. W wydanym w 1786 roku „The Commercial and Political Atlas” wykorzystywał wykresy do prezentowania danych ekonomicznych, a w „Statistical Breviary” z 1801 roku pojawiły się wykresy kołowe.
Kolejnym ważnym etapem było stworzenie wizualnego języka statystycznego rozwijanego przez Otto Neuratha i jego zespół. Rozpoczęta w Wiedniu w latach 20. XX wieku metoda została później nazwana ISOTYPE – International System of Typographic Picture Education.
Jej ideą było przedstawianie złożonych zjawisk społecznych i ekonomicznych za pomocą prostego, konsekwentnego systemu symboli. Podstawowa zasada pozostaje aktualna do dziś: obraz powinien pomagać zrozumieć informację, a nie ją komplikować.
Do czego można wykorzystać infografikę?
Infografika może odpowiedzieć na bardzo różne pytania: ile, gdzie, kiedy, jak, w jakiej kolejności albo co z czego wynika.
Sprawdza się między innymi wtedy, gdy chcemy:
- porównać kilka wartości lub kategorii;
- pokazać zmianę w czasie;
- przedstawić proces krok po kroku;
- zilustrować zależności pomiędzy elementami;
- pokazać strukturę większej całości;
- przedstawić dane geograficzne;
- zbudować oś czasu;
- wyjaśnić skomplikowane zjawisko;
- zestawić argumenty lub warianty;
- wyciągnąć z większego zbioru danych jeden istotny wniosek.
Nie każdy temat wymaga jednak infografiki. Czasami tabela, prosty wykres albo dwa zdania tekstu przekazują informację skuteczniej. Forma powinna wynikać z treści, a nie odwrotnie.
Jak zrobić dobrą infografikę?
Zacznij od celu
Infografika jest narzędziem komunikacji, dlatego pierwszym pytaniem powinno być: co odbiorca ma zrozumieć po jej obejrzeniu?
Nie „jakie dane mamy?”, tylko „co chcemy dzięki tym danym powiedzieć?”.
Infografika może tłumaczyć proces, pokazywać skalę zjawiska, udowadniać tezę, porównywać rozwiązania albo prowadzić odbiorcę przez większą historię. Każdy z tych celów wymaga innego sposobu prezentacji.
Równie ważne jest określenie odbiorcy. Inaczej pokażemy dane specjalistom, którzy znają temat, a inaczej osobom, które spotykają się z nim po raz pierwszy.
Znajdź jedną myśl przewodnią
Dobra infografika nie jest graficznym archiwum wszystkiego, co udało się znaleźć podczas researchu.
Trzeba zdecydować, jaka jest najważniejsza informacja i które dane są potrzebne, aby ją zrozumieć. Dopiero potem można dodać kontekst, szczegóły i informacje uzupełniające.
Jeśli każda liczba na infografice jest równie duża, równie kolorowa i równie mocno wyeksponowana, odbiorca nie wie, na co patrzeć.
Hierarchia jest częścią komunikatu.
Sprawdź dane przed projektowaniem
Błąd w danych jest znacznie poważniejszym problemem niż źle dobrana czcionka.
Przed rozpoczęciem projektowania trzeba sprawdzić źródło, metodologię, zakres czasowy oraz to, czy porównywane wartości rzeczywiście oznaczają to samo. Dane powinny być możliwie aktualne, ale równie ważne jest podanie okresu, którego dotyczą.
Na samej infografice należy wskazać źródło danych oraz datę albo okres badania. Jeżeli wykorzystujemy kilka źródeł, odbiorca powinien móc zorientować się, skąd pochodzą poszczególne informacje.
Nie wolno też dobierać sposobu prezentacji w taki sposób, aby wizualnie wyolbrzymić lub pomniejszyć różnice między danymi.
Dobierz właściwą formę wizualizacji
Nie każdy typ wykresu nadaje się do każdego rodzaju danych.
Wykres słupkowy dobrze pokazuje różnice pomiędzy kategoriami. Wykres liniowy ułatwia obserwowanie zmian w czasie. Mapa ma sens wtedy, kiedy położenie geograficzne rzeczywiście wnosi informację. Diagram może pomóc wyjaśnić proces albo zależności pomiędzy elementami.
Wykres kołowy sprawdzi się przy prostym podziale całości na kilka części, ale przy większej liczbie kategorii szybko traci czytelność.
Najbardziej efektowny wykres nie zawsze jest najlepszy. Odbiorca nie powinien najpierw rozszyfrowywać sposobu działania wizualizacji, żeby dopiero potem zrozumieć dane.
Opowiedz historię
Najlepsze infografiki prowadzą wzrok w określonym kierunku.
Tytuł powinien jasno informować, czego dotyczy materiał. Następnie odbiorca powinien zobaczyć najważniejszy wniosek, później jego uzasadnienie, a na końcu ewentualne szczegóły.
Wnioski mogą pełnić funkcję śródtytułów. Zamiast nagłówka „Sprzedaż w latach 2023-2026” bardziej informacyjny może być komunikat „Sprzedaż wzrosła trzeci rok z rzędu”, jeżeli właśnie to pokazują dane.
Nie oznacza to rezygnacji z neutralności. Wniosek musi wynikać z danych, a nie być reklamowym hasłem doklejonym do wykresu.
Upraszczaj
Przed rozpoczęciem finalnego projektowania dobrze zrobić szkic i jeszcze raz spojrzeć na wszystkie zebrane informacje.
Czy każda liczba jest potrzebna? Czy można usunąć jeden wykres? Czy legenda jest niezbędna, czy dane można podpisać bezpośrednio? Czy odbiorca musi poznać wszystkie szczegóły metodologii w głównej części grafiki?
Usunięcie elementów, które nie pomagają zrozumieć komunikatu, zwykle poprawia infografikę bardziej niż dodanie kolejnych ozdobników.
Minimum słów nie oznacza minimum informacji. Chodzi o maksymalną ilość znaczenia przy minimalnej liczbie elementów potrzebnych do jego przekazania.
Uważaj na wizualne manipulacje
Wykres może formalnie przedstawiać prawdziwe dane, a jednocześnie tworzyć fałszywe wrażenie.
Skrócona oś, nieproporcjonalne symbole, różna skala na zestawianych wykresach albo trójwymiarowe efekty mogą sprawić, że niewielka różnica zacznie wyglądać jak przepaść.
Jeżeli celem infografiki jest wyjaśnienie danych, projekt powinien ułatwiać ich uczciwe porównanie.
Dotyczy to również grafik marketingowych. Perswazja nie zwalnia z odpowiedzialnego prezentowania informacji.
Projektuj także na mały ekran
Infografika publikowana w internecie prawdopodobnie będzie oglądana również na telefonie.
Długi pionowy materiał wypełniony drobnym tekstem może dobrze wyglądać na monitorze projektanta i stać się kompletnie nieczytelny na smartfonie. Dlatego już na etapie koncepcji trzeba wiedzieć, gdzie infografika będzie publikowana.
Czasami zamiast jednej ogromnej grafiki lepiej przygotować kilka mniejszych plansz, karuzelę albo zestaw niezależnych wizualizacji. Ta sama historia może też wymagać innych proporcji w artykule, prezentacji i mediach społecznościowych.
Pamiętaj o dostępności
Kolor nie powinien być jedynym sposobem przekazywania informacji. Jeżeli dwie serie danych rozróżniamy wyłącznie zielonym i czerwonym kolorem, część odbiorców może mieć problem z ich rozpoznaniem.
Pomagają podpisy, symbole, różne rodzaje linii i odpowiedni kontrast.
W przypadku infografiki publikowanej na stronie internetowej istotny jest również tekst alternatywny albo dodatkowy opis zawierający najważniejsze informacje. Sama grafika nie powinna być jedynym miejscem, w którym dostępne są kluczowe dane.
Design ma pomagać, a nie przeszkadzać
Kolor, ilustracje, ikony i typografia budują charakter infografiki i mogą zwiększyć jej atrakcyjność. Powinny jednak wspierać hierarchię informacji.
Jeżeli odbiorca zauważa najpierw dekoracje, później zastanawia się nad sposobem działania wykresu, a dopiero na końcu dociera do danych, forma zaczęła dominować nad treścią.
Projektując infografikę, cały czas trzeba wracać do pierwotnego celu: jaka jest najważniejsza rzecz, którą odbiorca ma z niej wynieść?
Dobra infografika jest zrozumiała bez autora obok
Na koniec pokażmy projekt osobie, która nie uczestniczyła w jego tworzeniu.
Nie tłumaczmy jej wykresu. Nie wskazujmy palcem najważniejszego miejsca. Nie dopowiadajmy kontekstu.
Jeżeli odbiorca sam potrafi powiedzieć, co przedstawia infografika i jaki wniosek z niej wynika, projekt spełnia swoje zadanie.
Infografikę tworzymy dla odbiorców, nie dla siebie. Jeśli oni jej nie rozumieją, dodatkowe kolory, ikony i wykresy już tego nie naprawią.
