Jak zmieniają się wartości Polaków i co dziś oznaczają patriotyzm, religijność czy stosunek do polskości? W odcinku podcastu „Mamy na to Slajd” przyglądamy się temu, w co wierzą Polacy, czego się obawiają i jak różnią się pod tym względem poszczególne pokolenia.
Marta Ulman i Kuba Kwaczyński rozmawiają z Aleksandrą Gębarowską z NielsenIQ i PTBRiO oraz Basią Zajączkowską z Esplori. Badaczki realizują wraz z zespołem projekt Trend Impact – insightowy obraz zmian społecznych, kulturowych i konsumenckich zachodzących w Polsce.
Jak zmieniają się wartości Polaków?
Trend Impact pokazuje, że wartości społeczne nie zmieniają się jednakowo we wszystkich grupach. Wiek, sytuacja życiowa czy doświadczenia pokoleniowe wpływają na sposób rozumienia patriotyzmu, religii, wielokulturowości i innych tematów, które przez lata wydawały się stosunkowo trwałe.
To rozwinięcie wcześniejszej rozmowy o tym, jak zmieniają się Polacy i jakie trendy społeczne, kulturowe oraz ekonomiczne kształtują ich codzienność. Projekt Trend Impact pozwala patrzeć na konsumentów szerzej niż tylko przez klasyczne dane demograficzne.
Jak Polacy rozumieją patriotyzm?
Patriotyzm nadal silnie kojarzy się z wartościami symbolicznymi: szacunkiem do hymnu, flagi, historii i kultury. Słabiej widoczny jest jego praktyczny wymiar, obejmujący np. kupowanie polskich produktów, płacenie podatków czy udział w wyborach.
Badanie pokazuje przy tym wyraźne różnice pokoleniowe. Dla młodszych osób patriotyzm jest bardziej abstrakcyjny niż dla starszych generacji. W przywoływanych danych tylko połowa przedstawicieli pokolenia Z uznaje płacenie podatków za przejaw patriotyzmu, podczas gdy wśród baby boomersów odsetek ten wynosi 85%.
Deklarowana duma z bycia Polakiem nie musi oznaczać identycznego rozumienia obowiązków wobec kraju. Badaczki przyglądają się tym różnicom między pokoleniami.
Jak Polacy podchodzą do wielokulturowości?
W rozmowie pojawia się również temat migracji i stosunku Polaków do osób pochodzących z innych krajów. Badaczki podkreślają, że podejście do wielokulturowości nie jest jednorodne – wiele zależy od konkretnej grupy, doświadczeń i kontekstu.
W danych omawianych w odcinku uwagę zwraca postawa najmłodszych respondentów. Aż 49% przedstawicieli tej grupy postrzega wielokulturowość jako zagrożenie. To jeden z przykładów pokazujących, że młodsze nie zawsze znaczy bardziej liberalne i że prosty podział wartości według wieku może prowadzić do błędnych wniosków.
W co wierzą Polacy?
Według danych przywoływanych w rozmowie 80% Polaków deklaruje się jako chrześcijanie. Jednocześnie sposób przeżywania religijności staje się coraz bardziej indywidualny i dopasowany do osobistych potrzeb.
Gościnie zwracają uwagę na trend „self-focus”: wiara coraz częściej jest traktowana jako element osobistego systemu wartości, a nie wyłącznie zestaw praktyk wynikających z instytucjonalnych zasad. Religijność staje się bardziej indywidualna, choć skala tego zjawiska różni się między grupami społecznymi.
Deklaracja wyznania nie wyczerpuje opisu przekonań i doświadczeń duchowych. Rozmowa rozwija ten temat o osobiste przeżycia, którym ludzie nadają własne znaczenie.
Jak Polacy podchodzą do śmierci?
Według wyników omawianych w odcinku 61% Polaków boi się śmierci. Z jednej strony temat jest wypierany i medykalizowany, z drugiej rośnie zainteresowanie nowymi sposobami przeżywania żałoby i upamiętniania bliskich – od bio urn po diamenty tworzone z prochów.
Technologia również zaczyna wkraczać w ten obszar, choć na razie z dużą ostrożnością. W badaniu 20% respondentów deklarowało zgodę na stworzenie pośmiertnego awatara AI, który umożliwiałby bliskim pewną formę dalszego kontaktu.
Co zmiany wartości oznaczają dla marek?
Dane z Trend Impact pokazują, że konsumenci nie układają się w proste, przewidywalne segmenty. Młodsze pokolenie może być bardziej otwarte w jednym obszarze i bardziej zachowawcze w innym, a deklarowana przynależność religijna nie musi oznaczać identycznego sposobu praktykowania wiary.
Dla marketerów oznacza to potrzebę ostrożnego korzystania z uproszczonych obrazów pokoleń i grup społecznych. Wartości, przekonania i postawy są znacznie bardziej złożone niż klasyczne podziały demograficzne, dlatego ich zrozumienie wymaga badań i obserwowania zmian kulturowych.
Raporty z projektu Trend Impact są dostępne na stronie PTBRiO.
Odcinka można posłuchać na ulubionej platformie:
Rodzina 2025: między miłością, zmęczeniem a TikTokiem
Ukryte znaczenia: jak semiotyka pomaga markom komunikować skutecznie?
Wybrane realizacje GoldenSubmarine
Przykłady projektów z obszarów tematycznych poruszanych w rozmowie.
Strategia komunikacji budżetu obywatelskiego Warszawy
Od obserwacji na TikToku do strategii kampanii
